Lidyalılar
1/12/2007 -Kategori: Uygarliklar
Lidya
Lidya, Anadolu'da Tunç Çağından itibaren M.Ö. 2. bin yılın ikinci yarısında
hüküm süren Lidya uygarlığı toprakları.
Yer olarak kabaca Anadolu'nun
batısıdır. Esas olarak Gediz (Hermos) Irmağı ve Küçük Menderes (Kaistos) Irmaklarının vadilerini
kapsayan bölgedir. Kuzeyinde Mysia, güneyinde Karia, doğusunda Frigya,
batısında ise Ionia bölgeleri bulunmaktadır.
Lidya'da üç kral hanedanı hüküm sürmüştür. Birincisi "Atyadlar",
ikincisi "Heraklidler", üçüncüsü "Mermnadlar"
Hanedanları'dır. İlk iki hanedan ve bunların kralları hakkında pek bir bilgimiz
yoktur. Bu iki hanedanın M.Ö. 2. bin yılın ikinci yarısında hüküm sürdükleri
biliniyor. Yapılan dilbilim çalışmaları sonucunda Lidyalılar'ın kökeninin Anadolu'nun
Tunç Çağına kadar gittiği anlaşılıyor. Önceleri
Hint,Avrupa dil grubundan olduğu şeklinde tanıtılan Lidya dili,bugün Tarihçi
Heredot'un aktardığı gibi, Orta Asya kökenli bir millet olarak, Ural-Altay dil
grubu'ndan bir dil kullandıkları, son verilerle kesinlik kazanmış ve lidya dil
grubu Arkeoloji Tarihinde yerini almıştır...
Lidyalıların bilinen en parlak dönemi M.Ö. 700-550 yılları arasıdır. Bu dönem
aynı zamanda Mermnadlar Hanedanı dönemidir. Lidya adı Mermnadlar Hanedanının
ilk kralı olan Gyges'ten itibaren kullanılmaya başlanmıştır. Gyges hakkında
bildiklerimizi Yunanlı tarihçi Heredotos'tan öğrenmekteyiz. Heredotos, Gyges'in
Miletos, Smirna ve Kolophon (Değirmendere)'a karşı saldırgan bir politika
izlediğini söylemiştir. Gyges'ten sonra sırasıyla Ardys, Sadyattes, Alyattes ve
Kroisos hüküm sürmüşlerdir. Yine Heredotos, Alyattes'in Smirna ve Klazomenai
(Urla) kent devletlerine saldırdığını söylemiştir. Fakat Alyattes,
Klazomenaililer'le yaptığı savaşta yenilmiştir. Yine Lidyalıların doğudaki
Medlerle Kızılırmak yöresinde yaptıkları savaş Alyattes döneminde olmuştur.
İşte bu savaş sırasında Miletos'lu Thales ilk Güneş tutulmasını doğru olarak
tahmin etmiştir (M.Ö. 28.05.585).
Lidyalılar'ın Yunanlılar'la en fazla ilişki kurdukları dönem Kroisos (560-547)
dönemidir. Kroisos'da Ionia kent devletlerine karşı saldırgan bir politika
izlemiştir. Fakat adalarda oturanlarla iyi ilişkiler içine girmiştir.
M.Ö. 546 yılında Persler,
Lidya Krallığının başkenti Sardes'i ele geçirip Lidya Krallığına son vermişlerdir.
Böylelikle Anadolu 200 yıl boyunca Pers egemenliğine girmiştir.
Lidya'nın insanlık tarihine en büyük katkısı "sikke"yi icat etmiş
olmalarıdır. Başkent Sardes'in içinden geçen Paktalos Irmağı'nın alüvyonlarında
doğal olarak bulanan altın-gümüş karışımı "elektron" madeninden
basılan ilk sikkelerin üzerinde Lidya Krallığının arması olan Aslanbaşı
bulunuyordu. İlk Lidya sikkeleri muhtemelen Alyattes döneminde basılmıştır.
Sikke basımının daha iyi bir duruma gelmesi ve elektron yerine altın ve
gümüşten ayrı olarak sikke basımı Kral Kroisos zamanında ortaya çıkmıştır.
Seramik kapların özelliğinden Lidyalıların batıdaki komşuları Ionia ile çok
öncelere giden bir ilişkileri olduğu saptanmıştır. Yine Lidyalılar'ın
Yunanlılar'la ticari ilişkilerinin yanı sıra dinsel ilişkileri de vardı. Lidya
dininde en önemli kültler ana tanrıça-Artimu (Artemis-Kybele),
Luvi tanrıçası-Kuvava, tarım tanrıları-Baki (Dionysos),
yağmur tanrısı-Leus (Zeus)
ve mezarların koruyucusu-Santas'dır. Lidyalılar ilk parayı kullanan devlettir.
Yorum yaz! :: Arkadaşına Gönder!